Akademia Polonijna w Częstochowie

SERIE:

Periodyk Naukowy
Akademii Polonijnej

Training of Translators and Interpretes

Disputationes Ethicae

KATALOG :

Ekonomia
i Zarządzanie

Prawo
i Administracja

Językoznawstwo
i Translatoryka

Etyka

Religijność

Edukacja

Dyplomacja i Polityka

Honorowi Doktorzy

	Maria Urbaniec Piotr Stec Stanisław Dolata PARTNERSTWO PUBLICZNO-PRYWATNE JAKO INSTRUMENT ROZWOJU ZRÓWNOWAŻONEGO ISBN 978-83-7542-013-5 ilość stron: 375, cena 30,00 zł rok wydania 2009 wydawnictwo: EDUCATOR spis treści Partnerstwo publiczno-prywatne (PPP) jest w wielu krajach europejskich standardem współpracy między sektorem publicznym i prywatnym. Powstało na przełomie lat 70. i 80. w Europie Zachodniej jako nowoczesna forma finansowania i realizowania inwestycji i było odpowiedzią na brak środków własnych jednostek samorządu terytorialnego na finansowanie inwestycji. Doświadczenia różnych krajów wskazują na konieczność zintensyfikowania współpracy międzynarodowej w celu podejmowania wspólnych działań i opracowywania kompleksowych rozwiązań, które przyczynią się do efektywnego wdrażania rozwoju zrównoważonego. W Europie stosuje się już wiele dobrych praktyk (best practices), jednak w celu usprawnienia tej formy współpracy należy nadal zdecydowanie dążyć do przemian w życiu społeczno-gospodarczym, do odkrywania nowych, innowacyjnych sposobów wzrostu gospodarczego przy równoczesnym proekologicznym i prospołecznym prowadzeniu działalności, co jest zgodne ze strategią rozwoju zrównoważonego. Głównymi obszarami, gdzie stosuje się PPP, są np. ochrona zdrowia, gospodarka wodno-ściekowa, ciepłownictwo, oświetlenie czy infrastruktura drogowa. Celem publikacji jest przedstawienie nie tylko polskich ale i międzynarodowych doświadczeń w zakresie współdziałania sektorów publicznego i prywatnego.
	Łukasz Piętak WYBRANE PROBLEMY MAKROEKONOMII ISBN 978-83-7542-092-0 ilość stron: 208, cena 23,00 zł rok wydania 2009 wydawnictwo: EDUCATOR Niniejszy skrypt przeznaczony jest dla studentów Akademii Polonijnej w Częstochowie, uczęszczających na wykłady i ćwiczenia z Makroekonomii. Pomocny może być on również, jako literatura uzupełniająca do przedmiotów poruszających tematykę gospodarki narodowej. Należy zaznaczyć, że Makroekonomia jest działem ekonomii, który rozwija się bardzo dynamicznie. Celem skryptu jest przedstawienie studentom podstawowej wiedzy dotyczącej funkcjonowania gospodarki w skali makro, która pozwoli zrozumieć procesy zachodzące w gospodarce narodowej, a także da solidne podstawy przygotowujące do analiz bardziej zaawansowanych publikacji naukowych. Skrypt składa się z 6 rozdziałów, które charakteryzują podstawowe wskaźniki makroekonomiczne, rynek dóbr i usług oraz rynek pieniężny w warunkach gospodarki zamkniętej i otwartej. W każdym rozdziale zamieszczone zostały przykłady zadań wraz z rozwiązaniami, zaś najważniejsze informacje zaznaczone są pogrubionym drukiem. Skrypt zawiera 64 wykresy, 4 tabele oraz 4 rysunki, które ułatwią czytelnikowi zrozumienie przedstawionych informacji. Założeniem publikacji jest przybliżenie czytelnikowi podstawowych mechanizmów zachodzących w gospodarce narodowej, a także zachęcenie do poszerzania wiedzy z zakresu makroekonomii.
	Maria Urbaniec, Ema Halavach WDRAŻANIE ROZWOJU ZRÓWNOWAŻONEGO: STRATEGIE I INSTRUMENTY ISBN 978-83-7542-052-4 ilość stron: 496, cena 30zł rok wydania 2008 wydawnictwo: EDUCATOR Celem strategii rozwoju zrównoważonego Unii Europejskiej jest zapewnienie wysokiego poziomu rozwoju społeczno-gospodarczego oraz ochrony środowiska, a także aktywne promowanie tej strategii nie tylko w krajach europejskich. Działania zawarte w strategii rozwoju zrównoważonego Unii Europejskiej koncentrują się na kluczowych wyzwaniach,którymi są: • w wymiarze ekonomicznym: zrównoważony transport, globalny rozwój gospodarczy itp.; • w wymiarze społecznym: zagrożenie zdrowia publicznego; demografia i migracja itp.; • w wymiarze ekologicznym: zmiany klimatyczne; czysta energia; zarządzanie zasobami naturalnymi itp. Zagadnienia te są ze sobą wzajemnie powiązane, dlatego rozwiązania muszą być kompleksowe. W Europie powszechnie stosuje się wiele dobrych praktyk (best practices), ale aby odwrócić negatywne tendencje należy nadal zdecydowanie dążyć do przemian w życiu społecznym i gospodarczym, do odkrywania nowych, bardziej zrównoważonych sposobów wzrostu gospodarczego przy równoczesnym proekologicznym i prospołecznym prowadzeniu działalności. Celem książki jest przedstawienie aktualnego stanu wdrażania strategii rozwoju zrównoważonego zarówno w wybranych państwach członkowskich, jak i w państwach sąsiedzkich Unii Europejskiej. Zamieszczone w tej książce artykuły przedstawiają przykładowe strategie i instrumenty,
	Urszula Szubert-Zarzeczny KULTUROWE UWARUNKOWANIA ROZWOJU MYŚLI EKONOMICZNEJ ISBN 978-83-7542-036-4 ilość stron: 225, cena 18,50 zł rok wydania 2008 wydawnictwo: EDUCATOR Problematyka podjęta w pracy Urszuli Szubert-Zarzeczny pt. Kulturowe uwarunkowania myśli ekonomicznej dotyczy następujących zagadnień: wartości kulturowe i ich wpływ na rozwój myśli ekonomicznej, kultura starożytna i wczesna myśl przedklasyczna, kultura okresu Odrodzenia i prekursorzy ekonomii klasycznej, Oświecenie i rozwój klasycznej myśli ekonomicznej, kulturowe uwarunkowania rozwoju gospodarczego na przełomie IXX i XX wieku. Ekonomia neoklasyczna, kulturowe uwarunkowania rozwoju współczesnej myśli ekonomicznej.
	Jerzy Koperek, Radosław Kupczyk, Mateusz Wiliński EUROPEJSKI PRZEGLĄD NAUKOWY „Współczesne problemy Europy” ISBN: 9788375420203 ilość stron: 412, cena 30 z ł rok wydania 2008 wydawnictwo: „EDUCATOR” Publikacja tworzy zwartą konstrukcję składającą się z klasycznych części periodyków naukowych takich jak: rozprawy i artykuły, recenzje i omówienia oraz sprawozdania poświęcone problematyce europejskiej i globalizacji. W szczególności przedstawione rozprawy dotyczą zagadnień społeczno-kulturalnych, ekonomicznych i administracyjno-prawnych jak najbardziej aktualnych dla Unii Europejskiej czy szerzej przeobrażeń w Europie. Autorzy wyeksponowali w szczególności problemy kultury etycznej opartej na chrześcijańskich wartościach, w tym wkładu Kościoła w Polsce i Kościoła Europy Wschodniej w trudnym procesie jednoczenia z Europą Zachodnią. /.../ Dokładna lektura przedłożonego do oceny materiału przyporządkowana została przez autorów jednej myśli przewodniej, wartościom moralnym, godności człowieka, kulturze etycznej Europy oraz wkładu katolickiej nauki społecznej (z jej solidarnością, wspólnotowością i sprawiedliwością) w procesy integracyjne Europy w dobie globalizacji, oparte na świadomości wzajemnej współzależności państw, narodów oraz przenikania się różnych doświadczeń historycznych i kultur. Przedstawiony do oceny materiał zawarty w tomie pierwszym periodyku: „ Europejski Przegląd Naukowy”, zatytułowany Współczesne problemy Europy zasługuje na wydanie i upublicznienie, w szczególności dla osób profesjonalnie parających się tą problematyką, jak i dla młodzieży studiującej w Polsce i w krajach ościennych, w szczególności zaś dla społeczności akademickiej w krajach przygotowujących się do wejścia do wspólnoty europejskiej. /z recenzji wydawniczej/ Prof. UW dr hab. Józef Zarzeczny Instytut Politologii Wydziału Nauk Społecznych Uniwersytetu Wrocławskiego
	Stanisław Dolata GOSPODARKA POLSKI PO WEJŚCIU DO UNII EUROPEJSKIEJ Wybrane problemy ISBN: 9788388896897 ilość stron: 363, cena 25 zł rok wydania 2007 wydawnictwo: EDUCATOR
	Urszula Szubert-Zarzeczny PODSTAWY MAKROEKONOMII – SKRYPT ISBN 83-88896-63-6 ilość stron: 116, cena 20 zł rok wydania 2005 wydawnictwo: „EDUCATOR” W zwięzły i logiczny sposób praca prezentuje podstawowe zagadnienia ekonomii jako nauki. W rozdziale drugim znajdziemy zagadnienia tworzenia, pomiaru i podziału dochodu narodowego. Trafnie objaśnione zostają w publikacji także podstawowe zagadnienia współczesnej gospodarki pieniężnej i rynku dóbr w gospodarce zamkniętej i otwartej. Każdego powinny zainteresować wybrane problemy inflacji i bezrobocia...
	Edmund J. Saunders AUDYT I KONTROLA WEWNĘTRZNA W PRZEDSIĘBIORSTWACH ISBN 83-88896-70-9 ilość stron: 310, cena 20 zł rok wydania 2003 wydawnictwo: „EDUCATOR” Pozycja E.J. Saundersa skierowana jest przede wszystkim do pracowników Audytu Wewnętrznego Przedsiębiorstw. Autor stawia przed sobą zadanie poszerzenia wiedzy na temat tej profesji w Polsce i dalszego jej rozwoju. Pragnie również podzielić się swoimi bogatymi doświadczeniami zdobytymi m.in. w bankach w Londynie, Rzymie, Luksemburgu, Nowym Jorku, Ameryce Południowej, Egipcie i Afryce Zachodniej, na bazie których powstała ta pozycja. Publikacja pokazuje na przestrzeni 10 lat ewolucję wiedzy o systemach kontroli wewnętrznej, w tym i o audycie. Wskazuje również na stosowanie nowej terminologii (audyt wewnętrzny), określającej dawną „rewizję” czy też „kontrolę wewnętrzną”. W pozycji zostały również nakreślone mechanizmy funkconowania audytu wewnętrznego w przedsiębiorstwach, procesy zarządzania ryzykiem, audytu nakierowanego na ryzyko oraz zasady tworzenia mapy ryzyka instytucji. NAKŁAD WYCZERPANO
	Urszula Szubert-Zarzeczny ZESZYT NAUKOWY 1/2002 WYDZIAŁU EKONOMII I ZARZĄDZANIA Wybrane problemy małych i średnich firm ISBN ISSN 1643-8353 ilość stron: 259, cena 14 zł rok wydania 2002 wydawnictwo: „EDUCATOR” Zeszyt składa się z dwu części. Pierwsza obejmuje prace o treści odnoszącej się do małych i średnich firm miasta Częstochowy z uwzględnieniem m.in. oceny ekonomiczno- finansowej przedsiębiorstw, reklamy, bieżących uregulowań prawnych, polityki kadrowej oraz bezrobocia i problemów rynku pracy. Drugi rozdział podejmuje m.in. tematykę wybranych problemów rozwoju małych i średnich przedsiębiorstw w Niemczech, motywy inwestowania w e-biznesie, oszustw w działalności gospodarczej oraz barier stojących przed gospodarką polską na drodze integracji z Unią Europejską. Zgromadzenie nazwisk wybitnych znawców w wyżej wymienionej tematyce jest nie tylko zachętą do studium publikacji, gwarantuje jednocześnie wysoki poziom badań i oceny współczesnych problemów małych i średnich firm na arenie międzynarodowej współczesnej Europy.
	Stanisław Pajączkowski ZESZYT NAUKOWY 1/2001 WYDZIAŁU EKONOMII I ZARZĄDZANIA Małe i Średnie firmy poza krajem ISBN 83-87458-69-4 ilość stron: 185, cena 15 zł rok wydania 2001 wydawnictwo: „EDUCATOR” Zeszyt zawiera artykuły oparte na badaniach własnych pracowników dydaktyczno - naukowych Akademii Polonijnej. Zbiór tematyczny można podzielić na dwie zasadnicze części. Pierwsza część obejmuje zagadnienia małego i średniego przedsiębiorstwa, jego możliwości inwestycyjnych, cech kierunku i tendencji rozwoju, statusu prawnego oraz współpracy z krajami Unii Europejskiej. Natomiast druga część zawiera elementy zarządzania w przedsiębiorstwie z wykorzystaniem metod ISO, TQM czy zarządzania przez cele.
	Paweł Kazibudzki MATEMATYKA DLA LENIWYCH. VADEMECUM KANDYDATA NA WYŻSZE UCZELNIE ISBN 83-87458-52-X ilość stron: 157, cena 16 zł rok wydania 2001 wydawnictwo: „EDUCATOR” Książka jest przeznaczona dla tych uczniów szkół średnich, którzy nie mają większej ochoty zagłębiać się w ten przedmiot jakim jest matematyka. Chcą oni natomiast szybko i solidnie opa-nować materiał wymagany podczas codziennych zajęć matematyki, czy też egzaminów wstępnych na wyższe uczelnie oraz matury. Podręcznik jest przewodnikiem matematycznym wypełnionym wieloma przykładami, napisany w sposób przystępny i przejrzysty, który wskazuje możliwe rozwiązania oraz zachęca do dalszych samodzielnych poszukiwań.
	Tadeusz Trajdos DIVIDE ET INTEGRA ELEMENTARNY WYKŁAD MATEMATYKI WYŻSZEJ ISBN 83-87458-77-5 ilość stron: 339, cena 20 zł rok wydania 2000 wydawnictwo: „EDUCATOR” ,,Myślą przewodnią tego opracowania jest chęć przedstawienia studentowi tych działów matematyki, które będą mu w jego przyszłej pracy potrzebne. Rzecz w tym, że matematyka ma charakter uniwersalny, to nie tylko zbiór twierdzeń i metod matematycznych, lecz, przede wszystkim sposób i kultura myślenia. Książka ta, tak na prawdę, nie jest jak napisałem na okładce, wykładem matematyki, lecz raczej opowiadaniem o matematyce”.
	Alfreda Zachorowska ZESZYT NAUKOWY 1/2000 WYDZIAŁU EKONOMII I ZARZĄDZANIA ISBN 83-87458-07-4 ilość stron: 246, cena 20 zł rok wydania 2000 wydawnictwo: „EDUCATOR” Pozycja zawiera referaty wygłoszone na konferencji zorganizowanej przez WSJOE, Bank Handlowy oraz Bank PKO S.A. Przedstawiona problematyka obejmuje bardzo szeroki zakres zagadnień prawnych, kontrolnych, ekonomicznych problemów związanych z działalnością polskiego systemu bankowego. Poszczególne referaty skupiają się m. in. na bankach komercyjnych i spółdzielczych; na kredytach bankowych, stopach procentowych oraz na metodach i technikach zarządzania bankiem.
	Alfreda Zachorowska ZESZYT NAUKOWY 2/2000 WYDZIAŁU EKONOMII I ZARZĄDZANIA ISBN 83-87458-22-8 ilość stron: 230, cena 20 zł rok wydania 2000 wydawnictwo: „EDUCATOR” Niniejsza praca zawiera zbiór artykułów głównie teoretycznych będących efektem zainteresowań pracowników Wydziału Ekonomii i Zarządzania, a także przedstawicieli życia gospodarczego regionu częstochowskiego. W szerokim aspekcie przedmiotowym omawiają trzy główne obszary determinantów rozwoju przedsiębiorstwa, a mianowicie: finansowe czynniki procesów rozwojowych przedsiębiorstw, marketingowe determinanty procesów rozwojowych przedsiębiorstw, organizacyjne czynniki procesów rozwojowych.
	Teresa Grabińska ZESZYT NAUKOWY 3/2000 WYDZIAŁU EKONOMII I ZARZĄDZANIA Czynniki ekonomiczne, polityczne, ideowe i prawne kształtujące okres transformacji lat 90-tych ISBN 83-87458-42-2 ilość stron: 272, cena 16 zł rok wydania 2000 wydawnictwo: „EDUCATOR” Problematyka tych przekształceń znajduje oddźwięk w pracach prezentowanego tomu, w których rozważane są zagadnienia natury ogólnej jak i szczegółowej. Przedstawione zostały własne badania odnośnie do zarządzania w nowej sytuacji prawnej, politycznej i społecznej, przybliżone zostają nowe metody gospodarowania, analizy w nowych dziedzinach zarządzania, podnoszone są zagrożenia rozwoju ekonomicznego i społecznego. Szesnastu autorów (teoretyków i praktyków) przedstawia: politykę finansowania przedsięwzięć, stan banków spółdzielczych w świetle najnowszych sprawozdań, formę leasingu jako metodę obrotu gospodarczego, restrukturyzację firm komunalnych, uprawnienia samorządu w dziedzinie kultury fizycznej, czy wykorzystanie programów komputerowych do analiz marketingowych.
	Stefan Ogrodnik PODATEK. ZAGADNIENIE EKONOMICZNE I MORALNE ISBN 83-87458-67-8 ilość stron: 335, cena 22 zł rok wydania 2000 Wydawnictwo: „EDUCATOR” Transformacja naszej gospodarki rynkowej sprawiła, że coraz większego znaczenia w działalności państwa i organów samorządowych nabierają podatki. Podatki stały się głównym źródłem dochodów umożliwiającym realizację zadań publicznych, natomiast dla obywateli stały się obowiązkiem finansowym, jaki muszą ponosić. Niniejsza książka przedstawia funkcję edukacji w zakresie podatków, które w całym społeczeństwie rodzą poważne problemy ekonomiczne i moralne. Poszczególne rozdziały charakteryzują podatki, zobowiązania podatkowe i dobro wspólne jako moralne uzasadnienie podatków. W dalszej kolejności zostały rozpatrzone granice opodatkowania oraz zagadnienia podatków a także kwestia odpowiedzialności i moralności podatkowej. Książka ta nie ma aspiracji podręcznika akademickiego, nie mniej jednak powinni do niej sięgnąć studenci wydziałów ekonomii i prawa, dalej pracownicy urzędów oraz sami podatnicy.
	Alfreda Zachorowska ZESZYT NAUKOWY 1/1999 WYDZIAŁU EKONOMII I ZARZĄDZANIA ISBN 83-87458-36-8 ilość stron: 198, cena 16 zł rok wydania 1999 wydawnictwo: „EDUCATOR” Niniejsza publikacja poświęcona jest jakże ważnym w obecnej sytuacji problemom rozwoju gospodarczego, które w przededniu przystąpieniu Polski do struktur Unii Europejskiej wydają się szczególnie ważne. Praca prezentuje wybrane problemy tworzenia strategii rozwoju, ze szczególnym uwzględnieniem uwarunkowań regionu częstochowskiego: strategii inwestowania, problemu bezrobocia i przeciwdziałanie niemu, rozwoju społecznej gospodarki, małych i średnich firm a nowych miejsc pracy, przedsięwzięć inwestycyjnych, czy metody oceny gospodarki rynkowej. NAKŁAD WYCZERPANO
	Alfreda Zachorowska ZESZYT NAUKOWY 2/1999 WYDZIAŁU EKONOMII I ZARZĄDZANIA ISBN 83-87458-22-8 ilość stron: 230, cena 20 zł rok wydania 1999 wydawnictwo: „EDUCATOR” Niniejsza praca zawiera zbiór artykułów głównie teoretycznych będących efektem zainteresowań pracowników Wydziału Ekonomii i Zarządzania, a także przedstawicieli życia gospodarczego regionu częstochowskiego. W szerokim aspekcie przedmiotowym omawiają trzy główne obszary determinant rozwoju przedsiębiorstwa a mianowicie: finansowe czynniki procesów rozwojowych przedsiębiorstw, marketingowe determinanty procesów rozwojowych przedsiębiorstw, organizacyjne czynniki procesów rozwojowych
	Alfreda Zachorowska BANKI SPÓŁDZIELCZE W OKRESIE TRANSFORMACJI GOSPODARCZEJ. KONFERENCJA NAUKOWA CZĘSTOCHOWA, 15 GRUDNIA 1997 ISBN 83-87458-11-2 ilość stron: 250, cena 15 zł rok wydania 1998 wydawnictwo: „EDUCATOR” W 1994 r. uchwalono ustawę o restrukturyzacji banków spółdzielczych i BGŻ, podejmując próbę konsolidacji polskiego systemu banków spółdzielczych. Chodzi o to, by ta część polskiego systemu bankowego sprostała nie tylko konkurencji wewnętrznej, ale przede wszystkim zewnętrznej. O tym problemie traktowały referaty wygłoszone na konferencji i zamieszczone w prezentowanej pozycji. Książka składa się z czterech działów, które przedstawiają: funkcjonowanie banków spółdzielczych na tle gospodarki rynkowej; analizę ich działalności depozytowo-kredytowej na podstawie polityki finansowej kraju i restrukturyzacji banków nowymi metodami; marketingowe metody zarządzania; rolę banków w kapitałowym zasilaniu i rozwoju przedsiębiorstw (inwestycje i kredyty).
	Alfreda Zachorowska ZEWNĘTRZNE I WEWNĘTRZNE DETERMINANTY ROZWOJU MAŁYCH I ŚREDNICH FIRM KONFERENCJA NAUKOWA, CZĘSTOCHOWA 23 MAJA 1997 R. ISBN 83-87458-05-8 ilość stron: 253, cena 10 zł rok wydania 1997 wydawnictwo: „EDUCATOR” Konferencja “Zewnętrzne i wewnętrzne determinaty rozwoju małych i średnich firm“ jest kontynuacją cyklu poświeconego problematyce uwarunkowań rozwoju gospodarczego regionu częstochowskiego i określenia jego miejsca w gospodarce narodowej. Książka składa się z 6 części. Artykuły przedstawiają m.in.: uwarunkowania funkcjonowania małych i średnich przedsiębiorstw, wpływ turystyki na ich aktywizację, metody zarządzania firmą, rozwój bankowości czy analizy ekonomiczne. NAKŁAD WYCZERPANO
	Alfreda Zachorowska DETERMINANTY ROZWOJU WOJEWÓDZTWA CZĘSTOCHOWSKIEGO W WARUNKACH GOSPODARKI RYNKOWEJ W PERSPEKTYWIE ROKU 2000. SYMPOZJUM NAUKOWE CZĘSTOCHOWA, 19 CZERWCA 1995 R. ISBN 83-901940-9-0 ilość stron: 151, cena 8 zł rok wydania 1996 wydawnictwo: „EDUCATOR” Celem sympozjum było zdefiniowanie czynników ekonomiczno-społecznych, które obecnie mają wpływ na rozwój regionu i które będą go determinowały do roku 2000.W publikacji zostały poruszone problemy: inwestycji jako symulatora rozwoju gospodarczego, środowiska i zdrowia, barier ekologicznych, czy chociażby polityki zatrudnienia i roli biznesu, a także kształcenia w dziedzinie prywatyzacji i marketingu. NAKŁAD WYCZERPANO
	Alfreda Zachorowska PRZESŁANKI I NARZĘDZIA POLITYKI ZATRUDNIENIA. SKRYPT UCZELNIANY (POMOCNICZE MATERIAŁY DYDAKTYCZNE) ISBN 83-901940-5-8 ilość stron: 53, cena 6 zł rok wydania 1996 Wydawnictwo: „EDUCATOR” ,,Właściwe wykorzystanie zasobów pracy powinno uwzględnić nie tylko elementy ekonomiczne, wynikające z realizowanych celów gospodarczych, ale także pewne wartości społeczne. Praca ludzka tworzy bowiem nie tylko wartości materialne, lecz także rozwija osobowość człowieka, stając się tym samym źródłem postępu. Należy pamiętać, że człowiek w przedsiębiorstwie przebywa znaczną część życia. Praca jest więc dla niego nie tylko źródłem zaspokojenia potrzeb materialnych, ale także realizacją jego aspiracji i dążeń” napisała m.in. we wstępie Autorka. Skrypt, stanowiący pomoc dla studiujących na Wydziale Ekonomii i Zarządzania, zawiera 4 części tematyczne: istota i znaczenie pracy ludzkiej, podstawowe elementy polityki zatrudnienia, ruch zatrudnionych a stabilizacja kadr, rynek pracy a bezrobocie.